Ақша кетті, монета келмеді

Ең алдымен бір нәрсе істеңіз: платформаның «толықтыру жазбасы» мен «тапсырыстар» бөлімін ашып, әрқайсысы қандай күй көрсетіп тұрғанын қараңыз. Есте сақтағаныңызбен шешпеңіз, бірден өтініш те жазбаңыз. Көп жағдайда жауап сол күй жолында тұрады, тек тым қысқа жазылған.

Төменде төрт күй бөлек-бөлек. Өзіңіздікін тауып, тек соны оқыңыз.

Бірінші: толықтыру жазбасында бұл төлем мүлдем жоқ

Демек платформа әлі ақшаңызды танымаған. Мәселе сіз бен платформаның арасында, сатып алуға қатысы жоқ. Ретімен тексеріңіз:

1. Банк қосымшасынан сол аударымның күйін қараңыз. «Орындалды» ма, әлде «өңделуде» ме? Банкаралық не шетелдік аударымның нақты уақыты экрандағы болжаммен жиі сәйкес келмейді.
2. Жұмыс уақыты ма, соны есептеңіз. Ұлттық валюта банк жүйесімен жүреді, демалыс пен мейрамда қозғалмайды. Жұма кеші жіберілген ақша дүйсенбіде ғана жылжуы мүмкін.
3. Түсініктеме өрісіндегі кодты тексеріңіз. Бір таңба жетпесе не артық бос орын болса, ақша сіздің шотыңызға байланбай, қолмен өңдеуге түседі.
4. Алушының деректері өзгермегеніне көз жеткізіңіз. Платформаның қабылдау реквизиті жаңаруы мүмкін; бұрын сақтап қойған ескі реквизитке жіберсеңіз, ақша жабылған жерге кетеді.

Төртеуі де таза болса ғана өтініш жазыңыз, әрі бірден төлем түбіртегін тіркеңіз — кем дегенде бір айналым хат алмасуды үнемдейді.

Екінші: ақша түсті, бірақ сатып алу тапсырысы құрылмаған

Шотта ақша көрініп тұр, ал сіз жасадым деп ойлаған мәміле табылмайды. Мұндайда көбіне тапсырыс мүлдем жіберілмеген, не жіберілген, бірақ әлі орындалмаған.

Тапсырыстар тізімінен ажыратыңыз:

• Тізімде мүлдем жоқ — басқаныңыз жіберілмеген. Себебі: байланыс үзілді, бет мерзімі өтті, немесе сома ең төменгі шектен аз болғандықтан түйме басылмаған. Қайта беріңіз.
• Бар, күйі «орындалуда» не «орындалмаған». Сіз лимиттік тапсырыс бергенсіз, баға әлі жетпеген. Ол жойылмайды, күте береді. Бірден орындалсын десеңіз, оны алып тастап, нарықтық тапсырыс беріңіз. Толығырақ — лимиттік тапсырыс мақаласында.
• Бар, күйі «ішінара орындалды» — бір бөлігі өтті, қалғаны кезекте. Қалдығыңызда монета бар, тек күткеніңізден аз.

Бұл топ шын мәнінде ақау емес — интерфейс күйді жеткілікті түсіндірмегендіктен туады. Күй бағанын оқып шыққан соң көбіне өзі шешіледі.

Үшінші: тапсырыс өтті, бірақ қалдық ойдағыдай емес

Мәміле жазбасы тұр, ал сан күткеніңізбен сәйкес емес. Үш жиі себебі бар.

Біріншіден, қате шотқа қарап тұрсыз. Көп биржаның ішінде бірнеше шот бар — спот, қаражат, жинақ және басқалары. Сатып алынған монета кейде бір нақты шотқа түседі, ал сіз екіншісін ашып отырасыз. «Ауыстыру» не «аудару» функциясын тауып, спот шотына көшірсеңіз көрінеді.

Екіншіден, комиссия монетаның өзінен ұсталған. Платформа монетасымен есептеспесеңіз, комиссия кейде сатып алынған монетадан бір бөлік болып шешіледі. Сондықтан «сома ÷ баға» деп есептегеніңізден аздап кем шығады. Мәміле жазбасындағы комиссия бағанын салыстырсаңыз түсінікті болады.

Үшіншіден, нарықтық тапсырыстың орындалу бағасы басқаша. Бұл сырғанау деп аталады: сома үлкен болғанда не баға қатты қозғалғанда байқалады. Жазбадағы «орташа орындалу бағасы» — нақты бағаңыз, экранда көріп тұрғаныңыз емес.

Төртінші: монета шығарылды, ал қабылдаушы көрмейді

Бұл топ ең маңыздысы, себебі шынымен бірдеңе болған болуы мүмкін. Екі нәрсені ретімен ажыратыңыз.

Біріншіден, аударым желіде пайда болды ма. Шығару жазбасында мәміле нөмірі болады; оны блок шолушысына қойып қараңыз.

• Табылмайды — биржа әлі шынымен жібермеген, ішкі тексеруде не тәуекел бақылауында тұр. Жаңа түскен қаражатқа уақытша шектеу қойылған болуы да мүмкін. Мұндайда күту жеткілікті.
• Табылады, бірақ расталмаған — желіде кезекте тұр. Кептеліс болса не мөлшерлеме төмен болса ұзағырақ күтеді. Биткоин желісінде орта есеппен он минутта бір блок шығады, ал қабылдаушы неше растау сұрайтыны оның толықтыру бетінде жазылады: «растау саны × шамамен он минут» деп шамалаңыз.
• Табылады әрі расталған — желі жағы бітті, мәселе қабылдаушы жақта.

Екіншіден, желі сәйкес келе ме. Расталып тұрса да қабылдаушы көрмесе, шығарғанда таңдаған желіңіз бен қабылдаушының қолдайтын желісі бір ме, соны тексеріңіз. Бір болмаса, монета жоғалған жоқ — басқа жолға түсіп кеткен. Құтқару мүмкіндіктері желі мақаласындағы кестеде төрт жағдай болып жазылған.

Қанша күткен қалыпты

Ең шаршататыны — күте берген дұрыс па екенін білмеу. Тексерудің өзі ауыр емес. Шамалас өлшемдер:

Қай кезең	Қалыпты аралық	Нені баяулатады
Банктен платформаға	сол күннен бірнеше жұмыс күніне дейін	демалыс, шетелдік аударым, түсініктеме қатесі
Картамен толықтыру	бірнеше минут	қосымша растау, банктің тәуекел бақылауы
P2P-де қарсы жақтың босатуы	тапсырыс бетіндегі төлем/босату мерзімі ішінде	қарсы жақ ұйықтап жатыр, аты сәйкес емес
Спот нарықтық тапсырыс	лезде	іс жүзінде баяуламайды; орындалмаса — жіберілмеген
Желідегі растау	растау саны × шамамен он минут	желі кептелісі, төмен мөлшерлеме

Бұл кесте әдейі аралықпен жазылған, себебі әрқайсысы сол күнгі жағдайға тәуелді. Қолданысы мынадай: аралықтың ішінде болса — күте беріңіз; анық асып кетсе — тексере бастаңыз. Аралықтың ішінде бетті қайта-қайта жаңарту ештеңені жылдамдатпайды.

Монета келмегенде істемейтін үш нәрсе

Бірінші: тағы бір тапсырыс беру. «Әлгі өтпеді ме, тағы бір рет алайын» деп екеуі де орындалып кетеді. Қайталар алдында тапсырыстар тізімінен алдыңғысының шынымен жоқ екенін тексеріңіз.

Екінші: тағы бір рет ақша жіберу. Дәл сол қисын, әрі салдары ауырырақ: екі төлем де кодсыз түссе, қолмен өңдеу одан әрі ұзарады. Банк «орындалды» деп тұрған ақша жоғалып кетпейді, ол тек әлі танылмаған.

Үшінші: қоғамдық жерде дербес деректі жариялау. Тапсырыс нөмірі, шот, электрондық пошта — оларды жариялағаннан кейін бірнеше минут ішінде «қолдау қызметі» жаза бастауы мүмкін. Сұрайтын болсаңыз, скриншоттағы осындай жерлерді жауып тастаңыз.

Қолдау қызметіне қашан жазу керек, не тіркеу керек

Жоғарыдағы төрт бөлімді өтіп шығып, бәрібір түсініксіз болса — жазыңыз. Мыналарды бірден қоса жіберсеңіз, бірнеше күн үнемделеді:

• әрекет жасаған уақытыңыз (шамамен жетеді, минутына дейін керек емес);
• тиісті тапсырыс нөмірі не шығару мәмілесінің нөмірі;
• төлем түбіртегі не аударым скриншоты;
• өзіңіз не тексергеніңіз және нәтижесі.

Ең пайдалысы — соңғысы: қолдау қызметінің бірінші жауабы әдетте сіз әлдеқашан жасап қойған нәрсені сұрайды, ал алдын ала жазсаңыз сол айналым өткізіліп жіберіледі.

Ақырында бір нәрсеге дайын болған жөн: ұлттық валюта жағындағы мәселе әдетте бірнеше күнде шешіледі, ал желі жағында желі қате таңдалған болса — ұзаққа созылады әрі нәтижесіне кепілдік жоқ. Бұл айырма екі жүйенің табиғатынан туады, қолдау қызметінің көңіл күйінен емес.